Salburuko parkea: ezagutu Gasteizko bitxi berdea

Gaur Gasteizko Salburuko parkera eramango zaitugu. Hezegunea desagertzeko zorian egon zen, eta, hainbat hamarkadatako lehengoratzeari esker, Gasteizko naturagune baliotsuenetako bat bihurtu da. Post honetan azalduko dizugu nola iritsi, zer egin han, bitxikeriak kontatuko dizkizugu...

Hiriko kaleak atzean utzi eta minutu gutxira, aintzirak, landarediaren arteko bideak, egurrezko pasabideak eta uretako hegaztiak azalduko dira, hala nola zikoinak eta lertxunak, eta, zorte pixka batekin, oreinak.

Salburuko parkea Gasteizko Eraztun Berdearen barruan dago, eta paseatzeko parkea baino askoz gehiago da. Salburuak, egia esan, nazioarteko aitortza du gaur egun. 2002an Nazioarteko Garrantziko Hezegune gisa sartu zen Ramsar Hitzarmenean, eta Natura 2000 Sarearen parte da.

Eta bitxikeria bat: Salburuak uholdeetatik babesten du Gasteiz. Urmaelek ura laminatzeko naturagune gisa jokatzen dute. Euri-jasak izaten direnean, gehiegizko uraren zati bat biltegiratzen du eta uholde-arriskua murrizten laguntzen du.

Salburuko parkearen historia

Jatorrizko hezeguneak lehortu egin ziren XIX. mendetik aurrera, nekazaritza-lur bihurtzeko. Aintzirak drainatu egin ziren, eta inguruko basoak desagertzen joan ziren pixkanaka-pixkanaka. XX. mendearen amaieran, oso gutxi geratzen zen jatorrizko ekosistematik.

Egoera 1994an hasi zen aldatzen, Gasteizko Udalak lehengoratze ekologikoko proiektu bat abian jarri zuenean. Urmaelak lehengoratu ziren eta hezeguneetako berezko landaredia eta fauna itzultzeko behar ziren baldintzak berreraikitzen joan ziren.

Eta emaitza, gaur egun, ikusgarria da.

Salburuko parkeko urmaelak

Salburuaren bihotza bi urmael handik osatzen dute: Arkauti eta Betoñu. Horiei beste bi hezegune txikiago gehitu behar zaizkie: Duranzarra eta Larregana.

Handiena Arkauti da. Fauna eta, bereziki, hegaztiak behatzeko lekurik onenetako bat da. Bi behatoki daude, Los Fresnos eta Las Zumas, eta horietan lasai asko gelditu zaitezke uretan eta ur-bazterrean gertatzen denari begira.

Betoñuko putzua bereziki interesgarria da uretako hegaztiak behatzeko. Urte-sasoiaren arabera, ahateak, lertxunak eta beste espezie asko ikus ditzakezu. Udaberrian, gainera, giroa erabat aldatzen da ugalketa-garaiarekin.

Izan ere, badirudi Salburuan ez daudela bi bisita berdin. Urtaro bakoitzak bere koloreak eta protagonistak ditu.

• Udaberrian, urmaelak jardueraz betetzen dira hegaztien eta anfibioen ugalketarekin.

• Udan, paisaiak tonu lehorragoak hartzen ditu, eta ilunabarrean areagotu egiten da intsektuen, saguzarren eta horiek hegan ehizatzen dituzten hegaztien jarduera.

• Udazkenean, migrazio-garaia da hegaztientzat, baina oreinak dira protagonista nagusiak. Aurrerago emango dizkizugu xehetasun gehiago;)

• Neguan, egun hotzek, antzigar eta ur izoztuzko paisaia izugarriak uzten dizkigute.

Oreinak Salburuko parkean

Salburuko irudi bereizgarrienetako bat aintziren ondoan bazkatzen diren oreinena da.

Ez duzu espero orein-talde bat aurkitzea ia Gasteizko atarian, eta horregatik da paseoan zehar gehien harritzen duen uneetako bat.

Landaredia kontrolatzeko eta ekosistemaren orekan laguntzeko eraman zituzten animaliak hezegunera. Zortea baduzu, bideetatik ikus ditzakezu, baina beti distantzia mantenduz eta hurbildu gabe.

Eta bisita udazkenean eginez gero, bada bereziki deigarria den beste ikuskizun bat: marrualdia. Irailaren amaieratik urriaren erdialdera arte, arrek orro bereziak egiten dituzte araldian daudenean.

Hegaztientzako paradisua

Salburuko hezegunean 200 hegazti-espezie inguru bizi dira, eta horietatik 78 inguruan ugaltzen dira. Bai eta ugaztunak, anfibioak, narrastiak eta ornogabeak ere.

Paseo bat egiten baduzu, zikoinak, koartzak, kopetazuriak eta ahateak ikusi ahal izango dituzu. Aurkitzen zailagoak diren espezie batzuk bilatzeko, onena behatokiak erabiltzea da (eta pazientzia pixka bat izatea).

Salburuan bizi diren animalia guztien artean, bada bat bereziki garrantzitsua: bisoi europarra. Arrisku larrian dagoen espeziea da, eta hezeguneko bitxi natural handienetako bat. Nahiko zaila da ikustea, oso iheskorra delako eta batez ere egunsentian eta iluntzean garatzen duelako bere jarduera.

Baso-igel jauzkaria ere aipagarria da. Hura ikusteko toki egokia Duranzarra da, hezeguneko putzu txikietako bat.

Salburuko parkeko ibilbideak

Salburuko parkeak hainbat ibilbide ditu, denak zailtasun txikikoak. Ezagunenetako bi Betoñukoa eta Arkautikoa dira.

• Betoñu: 2,4 kilometro inguru ditu eta 40 bat minutu behar dira osatzeko.

• Arkauti: gutxi gorabehera 4,23 kilometro dira eta ordubete inguruan egin daiteke.

Parkean bizikletaz ere ibil zaitezke eta, ideiak ematen ari garenez, hegaztien behatokietara (Los Fresnos eta Las Zumas) hurbildu zaitezke edo pasabideetan zehar ibili eta fauna-espezie ezberdinak bilatu.

Edo Ataria bisitatu, Salburuko Hezeguneen Interpretazio Zentroa.

Eraikina paisaian integratuta dago eta erakusketak, jarduerak eta behaketa-espazioak ditu. Haren elementu deigarrienetako bat 19 metro baino gehiagoko hegal-pasabidea da, hezegunearen gainean proiektatzen dena.

Prismatikoak doan utziko dizkizute fauna behatzeko eta, behatokietan zentroko langileak daudenean, espezieak identifikatzen ere lagunduko dizute.

Nola iritsi Salburuko parkera?

Salburua Gasteiz hiriaren ekialdean dago, izen bereko auzoan.

Erdigunetik, oinez 40-45 minutuan heldu daiteke, edo bizikletaz 15 bat minutuan. Gutxi gorabehera 3-4 kilometroko ibilbide ia laua da.

Autoz bazoaz, aukera ona da Fernando Buesa Arena pabiloiaren inguruan aparkatzea.

Garraio publikoa ere erabil daiteke. Autobusaren 3. lineak Zurbaoko atea/Biosfera geltokian utziko zaitu, Ataria zentrotik bost bat minutura oinez.

Edo tranbiaz joan Salburuko geltokiraino eta oinez jarraitu 20-25 minutuz parkea zeharkatuz.

Noiz bisitatu Salburuko parkea?

Salburuko parkea espazio irekia da eta urte osoan zehar goza daiteke.

Baina ordutegiak kontuan izan behar dituzu hegaztien behatokietara edo Ataria Salburuko Hezeguneen Interpretazio Zentrora joateko.

Los Fresnos eta Las Zumas hegazti-behatokien ordutegia

• Apiriletik irailera, 6:30etik 22:00etara.

• Urritik martxora, 7:30etik 19:30era.

Atariaren ordutegia

• Maiatzetik irailera: 11:00 - 14:00 h eta 16:00 - 20:00 h.

• Urritik apirilera: 11:00 - 14:00 h eta 16:00 - 19:00 h.

• Astelehenetan itxita (jaieguna bada, asteartean itxiko da).

• Eta itxita egongo da urtarrilaren 1ean eta 6an, apirilaren 28an, abuztuaren 4an eta 5ean, abenduaren 24an, 25ean eta 31n ere.

Salburuko parkeari buruzko informazio praktikoa

Azkenik, datu praktiko batzuk emango dizkizugu.

Salburuko parkea irisgarria da, eta Atariak arrapalak, igogailuak, pasabideak eta bainu egokituak ditu.

Gainera, zentroan scooter gisako ibilgailu elektriko bat doan utz diezaiekete mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonei.

Txakurra eraman dezakezu, baina lotuta joan behar du bidezidorretako paseoan zehar.

Bisita ezazu Salburuko parkea eta, Gasteizko erdigunetik minutu gutxira, bizitzaz betetako benetako hezegune bat aurkituko duzu. Eta bai, oreinak ere badaude.

Goiburuko argazkia: Ataria - Salburuko Hezeguneen Interpretazio Zentroa