Urtero, urriaren 23an, San Severino jaietako egun handian, Balmasedako kaleak koadrilaz, familiaz, bisitariz eta poliki-poliki prestatzen diren babarrunen usainez betetzen dira. Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketa da, trenbide-zaporeko tradizioa. Orain azalduko dizkizugu xehetasun guztiak.

Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketak aire zabaleko agertoki gastronomiko erraldoi bihurtzen du Enkarterriko herri hau. 2026an, urriaren 23an izango da, ostiralean.

Ospakizunaren gunea San Severino plaza da. Han biltzen dira koadrilak herriko jaki bereizgarrienetako bat prestatzeko: putxera, burdinbideko lapikoa ere esaten zaiona.

Jakin nahi duzu zertan datzan?

Zer da Balmasedako putxera?

concurso putxeras balmaseda olla
Irudia: Putxera-Burdinbideko Pot kofradia

Putxera eltze bat baino askoz gehiago da. Balmasedako trenbidearen historiarekin eta Balmaseda eta La Robla (Leon) lotzen zituen linea zaharrarekin lotura zuzena duen ontzia da.

Makinista ohiek eta trenbideko beste langile batzuek ontzi horiek erabiltzen zituzten bidaia luzeetan janaria prestatzeko. Eltzea egur-ikatzez berotzen zen eta horrek aukera ematen zuen janaria poliki-poliki prestatzeko trenak bere ibilbidea egiten zuen bitartean. Bidaia bera plater bero bat prestatzeko aprobetxatzeko modu bat zen, eta, denboraren poderioz, Balmasedako eta Euskadiko nortasun gastronomikoaren ezaugarri nagusietako bat bihurtu zen.

Errezeta tradizionalaren protagonistak babarrunak dira, urdai, txorizo, odolki eta antzeko osagaiez lagunduta (tipikoenak, Sopuertako odolkiak). Eltzeak ikatzarekin berotzen dira, eta janaria poliki-poliki egiten da. Horregatik hitz egiten dute Balmasedan slow food deritzonaz: jakiak prestatzeko eta elikagaiez gozatzeko modu patxadatsua berreskuratzea.

Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketaren historia

concurso putxeras balmaseda comida
Irudia: Putxera-Burdinbideko Pot kofradia

Eta nola igaro zen putxera treneko langileen janari izatetik nazioarteko lehiaketa izatera?

Lehiaketaren historia 1971n hasi zen; orduan egin zen lehen edizioa. Harrezkero, hitzordua handitzen joan da Balmasedako gertaera ezagunenetako bat bihurtzeraino. 2025eko edizioan, inoiz baino parte-hartzaile gehiago izan zen: 241 putxera.

Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketan koadrila bakoitzak jakia prestatzeko bere modua eskaintzen du, eta trenbideen munduari lotutako errezeta bat benetako lehiaketa gastronomiko bihurtzen du.

Nolanahi ere, putxera tradizioaren arabera prestatzea eta babarrunen egosketa- eta zapore-puntu onena lortzea da gakoa. Horretarako, erregaia, egurra, egur-ikatza edo ikatz minerala erabil daitezke. Eta aurkeztutako putxerak babarrun-jan tradizionala izan behar du (babarrun gorria, beltza edo pikarta). Ohiko jaki osagarriak onartuko dira, eta txorizoa, odolkia eta urdaia nahitaezkoak izango dira.

Kontua ez da soilik eltze bat eramatea eta janaria prestatzea. Irabazteko, hainbat alderdi baloratzen dira: aurkezpena, egosketa-puntua eta zaporea.

Lehiaketak lortutako maila hain da handia, ezen epaimahaikideen artean Michelin izarra duten jatetxeetako profesionalak egon ohi baitira.

Putxera onenak "Urrezko Putxera” garaikur preziatua jasoko du eta, gainera, hotel-gaua, afaria, gosaria, hainbat produktu-sorta eta 1.200 euro eskudirutan. Sari gehiago ere badaude, besteak beste, jatetxeko menuak eta museoetako sarrerak.

Balmaseda eta bere putxerak

San Severino jaietan eta urte osoan zehar, putxerek Balmasedarako duten garrantzia putxerari eskainitako monumentu batean islatzen da. Obra Manuel Gómez de Arenazak egindakoa da eta udal-pilotalekuan ikus daiteke.

Gainera, 2017an, Putxera edo Burdinbideko Lapikoaren Kofradia sortu zen, tradizio hori bultzatzeko, zabaltzeko eta bizirik mantentzeko helburuarekin.

Balmasedak dena ematen du bere putxeren alde, zalantzarik gabe. Hala, Balmasedako hainbat taberna eta jatetxek iragarri dute putxera-menu berezi bat prestatuko dutela 2026ko urriaren 23an, lehiaketa egiten den egun berean.

Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketaren 2026ko Programa

concurso putxeras balmaseda guiso
Irudia: Putxera-Burdinbideko Pot kofradia

2026ko urriaren 23an, San Severino jaietako egun handian, San Severino plaza aire zabaleko sukalde erraldoi bihurtuko da berriro Nazioarteko Putxera Lehiaketaren LIV. edizioarekin. 2026ko Euskadiko Azoken ezinbesteko hitzordua.

Jardunaldian zehar, koadrilak eta parte-hartzaileak euren putxeren inguruan biltzen dira, pixkanaka-pixkanaka plater horren bertsio propioak prestatzeko.

Eta putxerek beren lana egiten duten bitartean, Balmasedak jaieguna biziko du, bertako kaleetan gastronomia, tradizioa, musika eta giro herrikoia nahastuz.

Balmasedako San Severino Jaietako 2026ko Egitaraua

Esan bezala, Nazioarteko Putxera Lehiaketa da San Severino Balmasedako patroiaren jaietako une handienetako bat.

Baina jaiegun horietan askotariko jarduera kultural eta ludikoak izaten dira, musika, kalejirak, berbenak, jarduera herrikoiak eta adin ezberdineko jendearentzako proposamenak.

2026ko Balmasedako San Severino Jaien egitarau osoa kontatuko dizugu argitaratzen denean, baina dagoeneko aurreratuko dizkizugu ezinbesteko hitzordu batzuk:

  • Txupinazoa: Jaien hasiera San Severino plazan: txupinazoa, txosnen irekiera, musika eta kontzertuak.

  • Txakolinaren mahats-bilketaren jaia.

  • Herri-kirolak eta igel-toka txapelketa.

  • San Severino triala.

  • Kalejira.

  • Dantza Plaza.

  • Txoko-poteoa.

  • Haurrentzako jarduerak (txikigunea).

  • Kontzertuak, erromeriak, berbenak eta txarangak.

  • Bazkari herrikoia.

Putxera gogoz? Urriaren 23an, ostirala, Balmasedako Nazioarteko Putxera Lehiaketa. Euskadiko hitzordu gastronomiko handienetako bat eta San Severino jaietako une garrantzitsuenetako bat.

Goiburuko irudiaren iturria: Putxera-Burdinbideko Pot kofradia